Aktualności

Prof. Karl Maria Alois Rawer zmarł 17 kwietnia br., krótko przed swoimi  105 urodzinami. Był pionierem w badaniach atmosfery i jonosfery Ziemi, wizjonerem aktywności w jonosferze i badaniach kosmicznych w XX wieku.  Zbudował model propagacji fal radiowych w jonosferze, który zapoczątkował rozwój łączności krótkofalowej na długich dystansach.

Więcej …
Dziesięć lat wspólnych badań Centrum Badań Kosmicznych PAN i Instytutu Radioastronomicznego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy Drukuj Email
wtorek, 30 kwietnia 2019 10:22

Na początku roku 2019 minęło dziesięć lat od rozpoczęcia badań na pokładzie rosyjskiego satelity Koronas-Foton, podczas których wspólne obserwacje zaczęły polski słoneczny spektrofotometr rentgenowski SphinX i ukraiński teleskop elektronów i protonów STEP-F.

 

Udział w misji Koronas-Foton zapoczątkował trwającą do dzisiaj bliską współpracę naukowców Zakładu Fizyki Słońca (ZFS) z Centrum Badań Kosmicznych PAN (CBK PAN) i badaczy z Instytutu Radioastronomicznego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (IRA NANU) z Charkowa. Polskie doświadczenia w opracowywaniu kosmicznych detektorów miękkiego promieniowania rentgenowskiego korony słonecznej oraz wieloletnia praktyka w zakresie interpretacji danych, zebranych za pomocą takich urządzeń okazały się bardzo istotne dla pełniejszego wyjaśnienia zjawisk obserwowanych w czasie misji Koronas-Foton.

Naukowcy CBK PAN trafnie zanalizowali, że wyniki pomiarów wykonanych za pomocą ich przyrządu SphinX odegrają istotną rolę także w badaniach dynamiki cząstek w pasach radiacyjnych Van Alena – materii, której obserwacjami zajmował się ukraiński teleskop STEP-F. Porównanie danych z obu przyrządów, zarejestrowanych w warunkach prawie całkowitego braku zaburzeń w magnetosferze Ziemi, w czasie minimum 11-letniego cyklu aktywności słonecznej przyniosło ważne odkrycia.

Polscy i ukraińscy naukowcy stwierdzili anizotropowy charakter prędkości wysokoenergetycznych elektronów w wewnętrznym i zewnętrznym pasie promieniowania na wysokości około 550 km ponad anomalią południowoatlantycką. Wykryli różnicę w widmie energii elektronów, znajdujących się w pasach Van Alena oraz w regionie anomalii południowoatlantyckiej. Wspólna analiza danych  pozwoliła rozszerzyć zakres energii mierzonych przez ukraiński teleskop STEP-F o cząstki wysokoenergetyczne rejestrowane przez detektor SphinX.

Wymiernym odbiciem współpracy CBK PAN i IRA NANU są liczne publikacje i referaty wygłaszane na prestiżowych seminariach, konferencjach i sympozjach. Na szczególną uwagę zasługują dwa raporty przedstawione podczas 42. Zgromadzenia Ogólnego COSPAR (USA, 2018). Pierwszy tekst opisywał podział zewnętrznego pasa promieniowania Ziemi podczas słabej burzy geomagnetycznej w okresie minimalnej aktywności słonecznej. Drugi uzasadniał celowość wykorzystania scyntylatorów z kryształów p-terfenylu z fotoelektronowymi multiplikatorami krzemowymi w kosmicznych badaniach wysokoenergetycznego promieniowania.

Naukowcy Centrum Badań Kosmicznych PAN i Instytutu Radioastronomicznego NANU kontynuują współpracę w ramach umów bilateralnych na lata 2018-2020. Równocześnie specjaliści CBK PAN prowadzą wspólne badania z ekspertami Instytutu Materiałów Scyntylacyjnych NANU. Celem tych prac jest rozwój małych, organicznych scyntylacyjnych detektorów cząstek wysokoenergetycznych, które nie generują promieniowania z pierwotnych elektronów pochodzenia kosmicznego i równocześnie są nieczułe na rejestrację wtórnych promieni gamma o niskiej energii.

Satelita Koronas-Foton po przygotowany do transportu na platformę startową. Ryc. CBK PAN.

img2

Dr inż. Mirosław Kowaliński, kierownik Zakładu Fizyki Słońca CBK PAN (po prawej), zapoznaje ukraińskiego kolegę dr hab. Oleksiy Dudnika z metodą dostosowania wydajności matrycy CCD celem rejestracji miękkich promieni rentgenowskich. Fot. CBK PAN.

img3

Prof. J. Sylwester (ZFS CBK), dr. hab. O. Dudnik (IRA NANU) i dr inż. M. Kowalinski (kierownik ZFS CBK) omawiają przyczyny zmiany zarysu brazylijskiej anomalii magnetycznej, zarejestrowane wiosną 2009 roku przez instrument SphinX, zainstalowany na pokładzie satelity Koronas-Foton. Fot. CBK PAN.

Prof. J. Sylwester podczas Zgromadzenia Ogólnego COSPAR w Pasadenie w lipcu 2018 r. Prezentowany jest raport na temat podziału zewnętrznego pasa radiacyjnego Ziemi podczas słabej burzy magnetosferycznej. Raport powstał w oparciu o analizę danych z przyrządów STEP-F i SphinX. Fot. CBK PAN.

img5

Strumień elektronów niskich i pośrednich energii na wysokości 550 km nad powierzchnia Ziemi, określony na podstawie analizy danych z przyrządów STEP-F i SphinX. Dane z 8 maja 2009 roku Fot. CBK PAN.

Poprawiony: wtorek, 30 kwietnia 2019 10:30
 
Start Z naszych badań Z naszych badań Dziesięć lat wspólnych badań Centrum Badań Kosmicznych PAN i Instytutu Radioastronomicznego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy
Naszą witrynę przegląda teraz 36 gości 
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dostepnym na licencji GNU GPL